Retoriek versus religie: experts veroordelen de ‘bizarre’ aanvallen van Trump op paus Leo XIV

10

Er is een steeds diepere kloof ontstaan tussen president Donald Trump en het Vaticaan, na een reeks ongekende verbale aanvallen door de president tegen Paus Leo XIV. Religieuze geleerden en theologen karakteriseren de recente retoriek van Trump – in het bijzonder zijn bewering dat de paus ‘van misdaad houdt’ – als een fundamenteel misverstand over het pausdom en een bizarre afwijking van politieke normen.

De katalysator: een botsing van mondiale visies

De spanning escaleerde nadat in een 60 Minutes -segment Amerikaanse kardinalen de steeds directere houding van de paus ten aanzien van internationale conflicten bespraken, met name met betrekking tot de Amerikaans-Israëlische oorlog in Iran. Als reactie hierop lanceerde president Trump een veelzijdige aanval op Truth Social en beschuldigde hij de paus er in persconferenties van:

  • “Zwak op misdaadgebied” en “verschrikkelijk voor het buitenlands beleid.”
  • Een “politicus” in plaats van een religieuze leider.
  • Hij geeft de voorkeur aan criminele activiteiten en zegt in een briefing op zondagavond: “Ik denk niet dat hij het erg goed doet, hij houdt van misdaad, denk ik.”

Trump suggereerde ook dat de selectie van Leo – de eerste in de VS geboren paus in de geschiedenis – een strategische zet van de Kerk was om zijn regering ‘aan te pakken’.

De aantijging van ‘Soft on Crime’ ontcijferen

Deskundigen zijn van mening dat het gebruik door de president van ‘wet en orde’-terminologie tegenover een religieuze leider logischerwijs losstaat van de realiteit van het pausdom.

Robert Orsi, hoogleraar religieuze studies aan de Northwestern University, merkte op dat Trump politieke slogans uit de jaren zestig en zeventig lijkt te ‘herbestemmen’. ‘Zacht tegen misdaad’ was een belangrijk gespreksonderwerp binnen de regering-Nixon’, merkte Orsi op, waarbij hij opmerkte dat het toepassen van een dergelijk etiket op een paus ‘onwaardig’ is en weinig zin heeft in een theologische context.

Theologieprofessor Peter Casarella van de Duke Divinity School bood een ander perspectief op de beschuldiging van “misdaad”. Hij suggereert dat Trump mogelijk probeert “de rollen om te draaien” van de kritiek van de paus op de behandeling van migranten en de grensbeveiliging. Door de paus te bestempelen als iemand die ‘van misdaad houdt’, probeert Trump mogelijk de humanitaire zorgen van de paus af te schilderen als een bedreiging voor de Amerikaanse binnenlandse veiligheid.

“Het voor de hand liggende probleem is dat geen enkele paus ooit heeft gezegd dat crimineel gedrag prima is of dat grenzen moeten worden afgeschaft”, merkte Casarella op. “Geen van deze standpunten is in overeenstemming met de leringen van Christus of van de Kerk.”

Een theologische verdediging van de vrede

Het conflict benadrukt een fundamenteel meningsverschil over de rol van de paus in de moderne geopolitiek. Hoewel Trump de oproepen tot vrede van de paus als politieke inmenging beschouwt, beweren wetenschappers dat deze oproepen een kernvereiste van het ambt zijn.

  • Het Mandaat voor Vrede: Geleerden wijzen erop dat het oproepen tot vrede geen politiek standpunt is, maar een religieuze plicht. Ze halen de doctrine van de ‘rechtvaardige oorlog’ aan, die proportionele reacties en de bescherming van burgers vereist – principes die botsen met de dreiging van totale vernietiging van de beschaving.
  • Het ‘Gaslighting’-argument: Deepak Sarma, een wetenschapper aan de Case Western Reserve University, beschreef de opmerkingen van Trump als ‘flagrante pogingen tot gaslighting’. Hij betoogde dat Trump, door ten onrechte criminele sympathieën aan de paus toe te schrijven, een patroon van retorische verkeerde karakterisering gebruikt.
  • Impact op supporters: Deze retorische strategie kan averechts werken. Sarma merkte op dat, hoewel dergelijke tactieken vaak resoneren met de kern van de president, ze de katholieke kiezers lijken te vervreemden, waarbij uit recente opiniepeilingen blijkt dat de steun van Trump onder de katholieken onder de 50% is gedaald.

Het antwoord van de paus

Paus Leo XIV heeft een beheerste, niet-confronterende houding gehandhaafd. Tijdens een vlucht naar Algiers maakte de paus duidelijk dat zijn missie geworteld is in het Evangelie en niet in partijpolitiek.

“Ik beschouw mijn rol niet als politiek… ik wil niet met hem in debat gaan”, verklaarde de paus. Hij benadrukte dat zijn focus blijft liggen op het bevorderen van de dialoog, het multilateralisme en de ‘boodschap van het Evangelie’, die prioriteit geeft aan vredesopbouw boven politieke strijd.


Conclusie: De impasse vertegenwoordigt meer dan een persoonlijke vete; het is een botsing tussen een populistische politieke doctrine gericht op de nationale veiligheid en een traditioneel religieus mandaat gericht op mondiaal humanisme en vrede.